De tijd, wachtend op Civilization Phase III, Zappa's laatste, grote werkstuk, kun je volgens mij niet beter doorbrengen dan met Apocrypha; een zeer bijzondere 4cd-bootleg. Alles aan dit product is mooi, doordacht en goed uitgevoerd, zelfs de naam: Apocrypha komt uit het Grieks-Latijn 'Apocryphus' en betekent 'verborgen' of ook wel 'van duistere oorsprong'. Prachtig toch? Dit duistere product, voor een naar bootleg-maatstaven zéér acceptabele prijs, zou je vervolgens alleen al voor de prachtige verpakking kunnen kopen: een mooi uitgevoerd digipack-omslag met daarin een 40 pagina's tellend, kleur- en fotorijk boekwerk, met een uniek interview met FZ, waar vooral veel en diep gesproken wordt over de diverse concepten achter Zappa's conceptual-continuity theorie. En dan zijn er ook nog 61 tracks te beluisteren, waarvan vele voor mij onbekend zijn.

Nu kan ik me voorstellen dat de doorgewinterde bootlegfanaat zijn/haar schouders ophaalt bij al deze voor hem/haar allang bekende muziek, maar voor mij ligt dat iets anders, omdat Apocrypha zowat de eerste bootleg is die ik koop (na The Jelly en - ja hoor - The Ark). Mijn redenen om bootlegs (boot+leg=stinkfoot) niet te kopen, zijn, afgezien van de vaak artiestonterende praktijken, het illustere gedrag van de winstwoekeraars (zich meestal duidelijk manifesterend tijdens Zappadagen en ook zeer regelmatig in BP) en de doorgaans miserabele geluidskwaliteit van betreffende lp/cd's. Maar na het lezen van de twee hoera-verhalen van Piet en John in de vorige BP had ik zoiets van 'laat ik in ieder geval de al als 'the best of the boots' genomineerde boot kopen, dan ben ik in één klap klaar. Door 's lands eigen Zappadealer, Finyl Vinyl, is dat uiteindelijk ook gelukt. En, het moet gezegd, ik ben er net zo blij mee als een legale Zapparelease!

Omdat ik eigenlijk weinig bootlegs heb of ken, behalve dan de omschrijvingen van tracks uit Black Page of The Torture-boeken, is Apocrypha voor mij zoiets als een tijdreis langs en door de duistere gebieden van Zappa's werk. Natuurlijk zijn er muziekstukken die ik al eens gehoord heb, maar door ze in het 30-jarig retrospectief te plaatsen is het net of de puzzle die Zappa soms van zijn werk maakt plotseling voor een groot deel verder afgemaakt kan worden. Dat wordt in de hand gewerkt door van bekende songs andere, vaak premature versies op deze cd's te zetten. Gekoppeld aan het historisch perspectief is dat ook het sterkste punt van Apocrypha; beter dan welke andere bootleg van welk optreden of samengeraapte tracks is Apocrypha  de som der delen, waardoor elke track een volgende versterkt. De hardcore bootfans zullen wellicht van alles missen (Dead Girls met Van the Man had ik bv. ook wel leuk gevonden), maar voor mij is dit product gewoon áf. Apocrypha heeft als subtitel 'The Live Experience', maar die is toch enigszins misleidend, omdat het bij veel stukken studiowerk betreft. Maar ach, zo belangrijk is dat niet, essentiëler is dat elke cd in deze box leuke, boeiende en interessante verrassingen biedt, ik kan zelfs niet zeggen dat ik een bepaalde voorkeur heb voor een van de vier. Heel grappig vind ik Remington Electric Razor; prachtig het overgrote deel, maar ik wil even noemen RDNZL/Inca Roads met de Wazoo-band, die ik ook bij Zappa's YCDTOSA al zo gemist heb; bijna ontroerend is de soundtrack van de film The World's Greatest Sinner, een van Zappa's eerste - verlate - successen, waar al zoveel inzit van zijn latere uitingen; de Beatles-medley zonder alle andere tracks die we toch al - beter - hadden en wat bij mij altijd al favoriet is, de klassieke FZ met de complete uitvoering, van het 21-delig werk Sinister Footwear met een duur van 26 minuten.

Juist omdat ik vaak val over de erbarmelijke geluidskwaliteit van boots in het algemeen (het predikaat 'uitstekend' is bij mij  vaak nog 'slecht'), heb ik met enige vrees de cd's beluisterd. Gelukkig moet ik constateren dat de mindere geluidskwaliteit, die er heus wel is, bij deze cd's best te accepteren valt, iets dat volgens mij vooral komt doordat sommige stukken echt oud zijn (vanaf 1958), wat sowieso inhoud dat het geluid naar andere maatstaven gemeten moet worden en dat blijf je in deze overzichts- 'setting' steeds in het achterhoofd houden, waardoor 'slechter' klinkende stukken gemakkelijker geaccepteerd worden, maar er zijn ook stukken die gewoon goed klinken.

De conclusie: voor mij is Apocrypha inderdaad de essentiële bootleg, die door de keus voor de diverse stukken vaak nog interessanter is dan de YCDTOSA-serie en voorlopig een zeer goede voorloper van dat wat - volgens welingelichte bronnen - The Lost Episodes zou kunnen gaan worden (die soms overlapt met Apocrypha). Apocrypha is een item, waarvan ik, als geen-voorstander-van-bootlegs, zeg dat élke Zappanaat het in huis moet hebben. Zegt dat genoeg? Hierbij moet ik wel gelijk bekennen dat ik ondanks mijn hoera-verhaal toch niet de neiging  heb om meer boots te kopen. Maar wie weet, wellicht dat enthousiastelingen als John, Piet, Nick of Leo me met een ander mooi product nog een keer van het tegendeel kunnen overtuigen.

tracks

1. Lost in a Whirlpool

2. Do it in C

3. Anyway the Wind Blows

4. Fountain of Love

5. Deseri

6. The Story of Electricity

7. Metal Man Has Hornet Wings

8. I was a Teenage Maltshop

9. Whiskey Gone Behind

10. Mondo Hollywood

11. Sandwich Song

12. How Could I Be Such a Fool?

13. Agency Man

14. Lumpy Gravy - dialogue

15. In Memoriam - Hieronimous Bosch

16. In the Sky

17. Remington Electric Razor

18. Directly From my Heart to You

19. Twinkle Tits

1. Magic Fingers

2. Studebaker Hoch

3. Interview

4. RDNZL

5. Inca Roads

6. T'Mershi Duween

7. Stink Foot

8. Duck Duck Goose

9. The Purple Lagoon

10. Son of St. Alfonso

11. Black Napkins

12. Heidelberg

13. The Squirm

14. Dong Work for Yuda

15. Moe's Vacation/Black Page

1. Suicide Jump

2. Nite Owl

3. Heavy Duty Judy

4. Pick Me, I'm Clean

5. Teenage Wind

6. Harder than your Husband

7. Bamboozled by Love

8. Falling in Love is a Stupid Habit

9. This is my Story

10. Whipping Post

11. Clowns on Velvet

12. Frogs with Dirty Little Lips

13. In France

14. Broken Hearts are for Assholes

15. Texas-Beatle Medley

16. I'm the Walrus

17. America the Beautiful

1. The World Greatest Sinner

2. Gypsy Airs

3. Some Ballet Music

4. The Jelly

5. The Revenge of the Knick Knack People

6. Spontaneous Minimalist Composition

7. Sinister Footwear

8. The Black Page

9. While You Were Art, no. 1

words-text 1994-2008© Paul Lemmens